नेपालले तलब प्रगतिशील स्ल्याब आधार मा कर लगाउँछ: प्रत्येक दर सो बैन्डभित्रको आयमा मात्रै लाग्छ, पूरै तलबमा होइन। तलबिया कर्मचारीहरूमा यो सबभन्दा बढी गलत बुझिने कुरा हो — र प्रगति र बोनसले घर लैजाने रकम कति बढाउँछ भन्ने कुरामा यसैको प्रभाव छ। यहाँ आ.व. २०८२/८३ (श्रावण २०८२ – असार २०८३) को आर्थिक ऐन २०८२ बमोजिमको पूर्ण संरचना, उदाहरण, र आ.व. २०८३/८४ का लागि घोषित ठूलो परिवर्तनको झलक।
मुख्य कुरा
- पहिलो १% स्ल्याब सामाजिक सुरक्षा कर (SST) हो — SSF सदस्यलाई पूर्ण छुट, त्यसैले धेरै निजी क्षेत्रका कर्मचारीले पहिलो रु ५ लाखमा ०% तिर्छन्।
- जोडी फाइलिङले पहिलो १% स्ल्याब रु ६ लाखसम्म फराकिलो पार्छ — तर रोजगारी मात्र आय भएकी विवाहित महिलाका लागि व्यक्ति फाइलिङ + १०% छुट प्रायः बढी फाइदाजनक।
- कानुनी कटौती (SSF + EPF + CIT + बिमा) स्ल्याब लाग्नुअघि नै लाग्छन्।
- आर्थिक विधेयक २०८३ ले एकीकृत स्ल्याब ल्याउँछ — दशकको सबभन्दा फराकिलो पहिलो बैन्ड।
आ.व. २०८२/८३ स्ल्याब — व्यक्ति (Individual)
| करयोग्य आय (रु) | दर |
|---|---|
| ५,००,००० सम्म | १% सामाजिक सुरक्षा कर* |
| ५,००,००१ – ७,००,००० | १०% |
| ७,००,००१ – १०,००,००० | २०% |
| १०,००,००१ – २०,००,००० | ३०% |
| २०,००,००१ – ५०,००,००० | ३६% |
| ५०,००,००० माथि | ३९% |
*SSF योगदानकर्तालाई १% SST पूर्ण छुट; निवृत्तिभरण आय मात्र भएकालाई पनि।
आ.व. २०८२/८३ स्ल्याब — जोडी
| करयोग्य आय (रु) | दर |
|---|---|
| ६,००,००० सम्म | १%* |
| ६,००,००१ – ८,००,००० | १०% |
| ८,००,००१ – ११,००,००० | २०% |
| ११,००,००१ – २०,००,००० | ३०% |
| २०,००,००१ – ५०,००,००० | ३६% |
| ५०,००,००० माथि | ३९% |
आ.व. २०८२/८३ व्यक्ति स्ल्याब — प्रत्येक बैन्डको सीमान्त दर
SSF योगदानकर्ताको हकमा पहिलो १% स्ल्याब छुट।
स्ल्याबभन्दा अघि लाग्ने कटौती
- SSF + EPF + CIT — रु ५,००,००० वा आयको एक-तिहाइ (जुन कम)।
- जीवन बिमा प्रिमियम — रु ४०,००० सम्म।
- स्वास्थ्य बिमा प्रिमियम — रु २०,००० सम्म।
- दुर्गम भत्ता — क्षेत्रअनुसार रु ५०,००० सम्म।
- महिला व्यक्ति छुट — गणित गरिएको कर रकममा १०%।
- अपाङ्गता सुविधा — आधारभूत छुटको ५०% थप।
उदाहरण — रु १२,००,००० तलब
वार्षिक तलब रु १२,००,०००, SSF योगदान रु १,३२,००० (कर्मचारी ११%), जीवन बिमा रु ४०,०००। व्यक्ति फाइलिङ।
- कटौती पछि करयोग्य: १२,००,००० − १,३२,००० − ४०,००० = रु १०,२८,०००।
- कर: SSF सदस्य त्यसैले पहिलो ५,००,०००मा ०% + १०% × २,००,००० (२०,०००) + २०% × ३,००,००० (६०,०००) + ३०% × २८,००० (८,४००) = रु ८८,४००।
- महिला भए १०% छुट: रु ७९,५६०।
प्रभावकारी दर: ७९,५६० / १०,२८,००० ≈ ७.७%।
आ.व. २०८३/८४ को एकीकृत स्ल्याब
जेठ १५, २०८३ को बजेट भाषणले वर्षौंको सबभन्दा ठूलो व्यक्तिगत कर सुधारको घोषणा गर्यो। श्रावण १, २०८३ बाट लागू हुने प्रस्तावित तालिका:
| करयोग्य आय (रु) | दर |
|---|---|
| १०,००,००० सम्म | १% |
| १०,००,००१ – १५,००,००० | १०% |
| १५,००,००१ – २५,००,००० | २०% |
| २५,००,००१ – ४०,००,००० | २७% |
| ४०,००,००० माथि | २९% |
जोडी स्ल्याब हराउँछ — पहिलो बैन्ड सबैका लागि रु १० लाख। शीर्ष दर ३९% बाट २९% झर्छ।
रु १२,००,००० करयोग्य आयमा कर — आ.व. २०८२/८३ बनाम २०८३/८४ (व्यक्ति, SSF सदस्य)
केवल SSF र जीवन बिमा कटौती मानिएको छ; अन्तिम आर्थिक ऐन २०८३ मा सामान्य फरक हुन सक्छ।
रु १० लाख कमाउने तलबिया कर्मचारी तीन कर बैन्डबाट एउटै १% बैन्डमा आउँछ — दशकको सबभन्दा ठूलो सरलीकरण।
के गर्ने?
- असार २०८३ सम्मको तलब आ.व. २०८२/८३ को तालिका बमोजिम।
- श्रावण १, २०८३ बाट पेस्ट्लिपमा नयाँ स्ल्याब देखिने हुनुपर्छ।
- अन्तिम आँकडा गजेटेड आर्थिक ऐन २०८३ र IRD परिपत्रबाट पुष्टि गर्नुहोस्।
सहायताको लागि
नयाँ वर्षका लागि तलब TDS पुनर्गणना वा घर लैजाने रकमको तुलना — चार्टर्ड एकाउन्टेन्टसँग एक घण्टामै भ्याइन्छ।