नेपालमा कुनै पनि करको परिवर्तनले हवाई टिकटको कारोबारजति सञ्चालन कठिनाइ ल्याएको छैन। यसका नियम तीन व्यवस्थाको सङ्गममा बस्छन्: मूल्य अभिवृद्धि कर ऐन, २०५२, आयकर ऐनको दफा ७०क (अन्तर्राष्ट्रिय हवाई ढुवानीको विशेष टर्नओभर व्यवस्था), र IATA/BSP ग्लोबल टिकटिङ प्रणाली। यहाँ यी टुक्राहरू कसरी मिल्छन् र कहाँ पिस्छन् भन्ने।

मुख्य कुरा

  • नेपालमा बेचिने हवाई टिकटमा दुई फरक कर लाग्न सक्छन् — VAT (१३%) र दफा ७०क अन्तर्गत विदेशी हवाइजहाजको टर्नओभर आधार आयकर।
  • विदेशी हवाइजहाजले नेपालबाट प्रस्थान गर्ने भाडाको ५% र ट्रान्जिट सम्बन्धित आयको २% तिर्नुपर्छ — नाफा गणना असम्भव भएकाले।
  • घरेलु हवाई यात्रामा १३% VAT लाग्छ। अन्तर्राष्ट्रिय टिकटमा VAT प्रावधान क्रमशः फेरिँदै आएको।
  • IATA/BSP प्रणालीमा नेपाल-विशेष VAT लाइन थप्न कठिन — यही मुख्य सञ्चालन बाधा।
  • कर्पोरेट खरिदकर्ताले चलानी सावधानी हेर्नुपर्छ — घरेलु सेक्टरको VAT input क्रेडिटयोग्य।

एउटै टिकटमा दुई फरक कर

  1. VAT (१३%) — ढुवानी सेवामा उपभोग कर, घरेलु हवाई यात्रामा लागू; अन्तर्राष्ट्रिय टिकट बिक्रीमा क्रमशः विस्तारित।
  2. अन्तर्राष्ट्रिय हवाइजहाजको टर्नओभर आयकर (दफा ७०क): नेपालबाट प्रस्थान भाडामा ५%, ट्रान्जिटमा २% — नाफा-आधारित करको सट्टामा।

नेपालमा हवाई टिकटको कर दर एक नजरमा

VAT (घरेलु सेक्टर) १३% दफा ७०क — प्रस्थान ५% दफा ७०क — ट्रान्जिट २% VAT उपभोग कर हो; दफा ७०क को दर नेपाल-मूल कुल राजस्वमा आयकर।

स्रोत: VAT ऐन, २०५२; आयकर ऐन, २०५८ दफा ७०क।

टर्नओभर कर किन?

विदेशी हवाइजहाजको नेपाल-सम्बन्धित नाफा गणना असम्भव नै छ:

त्यसैले ऐनले नेपालबाट सुरु हुने कुल बिक्री मा कम फ्ल्याट दर लगाउँछ। सरल, अनुमानयोग्य र विवादमुक्त। कार्गो ह्यान्डलिङ र कार्यालय आय सामान्य नाफा-आधारमै करदार।

कार्यान्वयनको समस्या

उद्योगले वास्तवमा प्रयोग गर्ने प्रणालीबाट संकलन गर्न कठिन कर अन्ततः नरम, माफी, वा पुनर्संरचित हुन्छ। नेपालको हवाई टिकट VAT यसको पाठ्यपुस्तक उदाहरण हो।

प्रत्येक पक्षले के गर्ने

ट्राभल एजेन्सी

विदेशी हवाइजहाज

कर्पोरेट टिकट खरिदकर्ता

घरेलु र अन्तर्राष्ट्रिय — छिटो सारांश

सेक्टरVATविदेशी हवाइजहाज टर्नओभर कर
नेपालमा बिक्री घरेलु टिकट१३% VATलागू छैन
नेपाल-मूल अन्तर्राष्ट्रिय, विदेशी हवाइजहाजवर्तमान आर्थिक ऐन अनुसार; ऐतिहासिक ट्रान्जिशनल छुट५% प्रस्थान भाडा
नेपाल-मूल अन्तर्राष्ट्रिय, नेपाली हवाइजहाजवर्तमान आर्थिक ऐन अनुसारलागू छैन (नाफा-आधार)
ट्रान्जिट यात्री/कार्गोसामान्यतया VAT बाहिर२% ट्रान्जिट राजस्व

व्यवसायले सिक्ने कुरा

सम्पर्क

यात्रा, टिकटिङ, वा कर्पोरेट यात्रा व्यवस्थापन गर्नुहुन्छ भने — वा हवाई टिकटसम्बन्धी VAT प्रश्न आएको छ भने — चार्टर्ड एकाउन्टेन्टले तपाईंको जोखिम नक्सा बनाइदिन्छ।